كـلــيـپ

احادیث

مقام معلم

مقام معلم

معلم

احترام معلم در روايات

مي خواستم بي زحمت اگه ميشه احاديثي بگيد در مقام معلم و احترام معلم، هر چي بيشتر بگيد بهتر!
«اِنَّ اللهَ وَ مَلائِكَتَهُ حَتَّي النَّمْلَةِ في حُجْرِها وَ حَتّي الْحُوتِ فِي البَحْرِ يُصَلُّونَ عَلي مُعَلِّمِ النّاس الْخَيْرَ»
در آموزه هاي اسلامي احترام به معلم که پدر معنوي و روحاني انسان است يک وظيفه انساني-اسلامي است و خود مبناي توفيقات الهي خواهد شد و در همه حال بايد آنها را محترم شمرد از ياد آنان به نيکي، تواضع و فروتني در برابر آنها، عمل به دستورات و راهنمايي هايشان در امور ديني و دنيوي، تکريم و بزرگداشت آنها در شرايط مختلف، ذکر خاطرات خوب و کمالات و ارزشهاي علمي و اخلاقي آنها و … احترام به معلم حد خاصي ندارد مگر اينکه خداي نکرده معلم از صراط ايمان و توحيد خارج شده و گرفتار کفر و شرک و انحراف هاي اخلاقي شده باشد که البته باز هم نگهداشت احترام آنها لازم است و وظيفه امر به معروف و نهي از منکر نيز يک ضرورت است و چه بسا انجام اين ضرورت با روش هاي گفتاري و رفتاري شايسته خود احترام واقعي به معلم باشد.
پس احترام اصلي و حقيقي به معلم يا کساني که چيزي از آنها ياد مي گيريم چند چيز است:
1. عمل به آموخته هاي آنان
2. ترويج و تبليغ آنچه از آنها ياد گرفتيم به ديگران.
3. يادسپاري ارزشهاي علمي و اخلاقي آنها
4. تکريم شخصيت و تعظيم آنان در همه شرايط
5. تواضع در برابر آنها و … که علي(ع) فرمود: «من علمّني حرفا فقد صيّرني عبدا».

قرآن مجيد نخستين معلم را خداوند، و نخستين شاگرد را حضرت آدم(ع) مي‏شمرد و نخستين علمي كه به او تعليم داده شد، علم الاسماء مي‏شمرد (به احتمال قوي منظور از آن آگاهي بر اسرار آفرينش و موجودات جهان است). تنها آدم نبود كه خداوند به او تعليم داد، بلكه به يوسف تعليم تعبير خواب داد، «وَعَلَّمْتَني مِنْ تَأويلِ الاَحاديثِ» يوسف/101 و به سليمان زبان پرندگان آموخت، «وَ قالَ يا اَيُّهَا النّاسُ عُلِّمْنا مَنْطِقَ الطَّيْرِ»نمل/16 و به داود(ع) زره ساختن را، «وَ عَلَّمْناهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَكُمْ»انبياء/80 و به خضر علم و آگاهي فراواني داد، «وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنّا عِلْماً»كهف/65 و به فرشتگان علوم فراواني بخشيد، «سُبْحانَكَ لا عِلْمَ لَنا اِلّا ماعَلَّمْتَنا»بقره/32 و به انسانها نطق و بيان آموخت (عَلَّمَهُ الْبيانَ) و از همه بالاتر اينكه به پيامبر اسلام(ص) علوم و دانشهايي كه هرگز تحصيل آن از طرق عادي براي او ممكن نبود آموزش داد، «و عَلَّمَكَ مالَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ»نساء/113 فرشتة بزرگ الهي يعني پيك وحي، جبرئيل، نيز تعليمات فراواني به پيامبر اسلام(ص) داد، «عَلَّمَهُ شَديدُ الْقُوي» نجم/5 پيام قرآن ج 10، حضرت آيت الله مكارم شيرازي و ساير همكاران
در روايات اسلامي، مقام معلم آنقدر والاست كه خدا و فرشتگان و همة موجودات ـ حتي مورچه در لانة خود و ماهيان در درياها ـ بر كسي كه به مردم تعليم خير كند درود مي‏فرستند، چنانكه در حديثي از رسول خدا(ص) آمده است: «اِنَّ اللهَ وَ مَلائِكَتَهُ حَتَّي النَّمْلَةِ في حُجْرِها وَ حَتّي الْحُوتِ فِي البَحْرِ يُصَلُّونَ عَلي مُعَلِّمِ النّاس الْخَيْرَ»؛(كنز العمال، حديث 28736) و در حديث ديگري مي‎خوانيم: «آيا به شما خبر دهم كه بخشنده‏ ترين بخشنده‏ ها كيست؟ بخشنده ‏ترين بخشنده ‏ها خداست و من بخشنده‏ ترين فرزندان آدم هستم و بعد از من از همة شما بخشنده‏ تر، كسي است كه علم و دانشي را فراگيرد و آنرا نشر دهد و به ديگران بياموزد، چنين كسي، روز قيامت، خود به صورت امتي برانگيخته خواهد شد!»(ميزان الحكمة 6/474) تعبير به «امت» به خوبي نشان مي‏دهد كه گسترش وجودي معلمان، به موازات گسترش تعليمات آنها در ميان جامعة بشري صورت مي‏ گيرد و هر قدر شاگردان بيشتري را تعليم و تربيت كنند، به همان نسبت شخصيّت معنوي و اجتماعي آنها گسترده‏ تر مي‏شود و گاه به اندازة يك امت مي‏گردد. اهميت نشر علم و دانش و فرهنگ در اسلام تا ‏آن حدّ است كه در حديثي معروف، مجلس علم، باغي از باغهاي بهشت شمرده شده است.
جالب اينكه در اسلام هر كاري كه مقدمة فراگيري علم، يا مناسبتي با آن داشته باشند، عبادت شمرده شده است، در حديثي از پيامبر اكرم(ص) مي‏خوانيم: «مُجالَسَةُ الْعُلَماءِ عِبادَة؛ (بحارالانوار 1/204)همنشيني با دانشمندان عبادت است». در حديث ديگري از امام موسي ‏بن‏ جعفر(ع) مي‏خوانيم: «اَلنَّظَرُ اِلي وَجْهِ الْعالِمِ حُبّاً لَهُ عِبادَة؛ (وسائل 18/458) نگاه به صورت عالم از روي محبت، عبادت است». و نيز در حديث ديگري مي‏خوانيم كه پيامبر(ص) به ابوذر فرمود: «اَلْجُلُوسُ ساعَةً عِنْدَ مُذاكَرَةِ الْعِلْمِ خَيْر لَكَ مِنْ عِبادَةِ سَنَةٍ، صِيام نَهارِها، وَ قِيامِ لَيْلِها و النَّظَرُ اِلي وَجْهِ الْعالِمِ خَيْر لَكَ مِنْ عِتْقِ اَلْفِ رَقَبَةٍ؛ (تفسير نمونه 4/360) يك ساعت در جلسة مذاكره علم شركت كردن، براي تو بهتر از عبادت يك سال است كه روزها روزه باشي و شبها مشغول عبادت شوي و نگاه به صورت عالم، براي تو بهتر است از آزاد كردن يك هزار برده!». پيام قرآن ج 10، حضرت آيت الله مكارم شيرازي و ساير همكاران
(لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 2/100110437)

منبع:     http://www.quran.porsemani.ir/node/3425

تعلیم و تعلم درآئینه چهل حدیث

این تعلیم و تعلم است که فرهنگ جامعه را رشد می دهد و انسانها را به سوی کمال رهنمون می سازد .

این تعلیم و تعلم است که آدمیان را از اخلاق ناپسند دور می کند و به سوی اخلاق پسندیده فرا می خواند .

این تعلیم و تعلم است که عمل مردم را پاک و خالص می گرداند و از شرک و ریا دور می سازد .

آنچه در پی می آید چهل حدیث درباره «تعلیم و تعلم » است که امیدوارم با فراگیری و به کارگیری آنها به «علم حقیقی » و «حقیقت علم » نزدیکتر شویم .

(1)

آموزش هدف بعثت
پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند:

«بالتعلیم ارسلت; (1)

من برای آموزش دادن فرستاده شده ام .»

(2)

گرامیداشت دانشمند، گرامیداشت خداست
امام امیرالمؤمنین علی علیه السلام می فرمایند:

«من وقر عالما فقد وقر ربه; (2)

هر کس دانشمندی را گرامی بدارد، بی گمان پروردگارش را گرامی داشته است .»

(3)

ارزشمندترین مردم کیست؟
پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرماید: «اکثر الناس قیمة اکثرهم علما; (3)

بیشترین مردم از نظر ارزش، بیشترین آنهاست از نظر دانش .»

(4)

تا جوان هستی دانش بجوی
پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند:

«من تعلم فی شبابه کان بمنزلة الرسم فی الحجر; (4)

هر کس در جوانی دانش بیاموزد، [از نظر پایداری] چون نقش روی سنگ است .»

(5)

برای دانش اندوزی قدم رنجه فرما!
پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند:

«اطلبوا العلم ولو بالصین; (5)

دانش بجویید; اگر چه در [راهی دور] چون چین باشد .»

(6)

آداب تعلیم و تعلم این است
پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند:

«لینوا لمن تعلمون ولمن تتعلمون منه; (6)

با کسی که به او دانش می آموزید (شاگرد) و کسی که از او دانش می آموزید (معلم) نرمخو باشید .»

(7)

فروتن باش، فروتن باش!
امام صادق علیه السلام می فرمایند:

«تواضعوا لمن تعلمونه العلم وتواضعوالمن طلبتم منه العلم; (7)

در برابر کسی که به او دانش می آموزید (شاگرد) و کسی که از او دانش می جویید (معلم) فروتن باشید .»

8)

اینها را نگو!
امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند:

«لا تقل ما لا تعلم بل لا تقل کل ما تعلم; (8)

آنچه را نمی دانی نگو، بلکه همه آنچه را هم می دانی نگو .»

(9)

نشانه های دانشمند اینهاست، اینهاست!
امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند:

«یا طالب العلم! ان للعالم ثلاث علامات: العلم والحلم والصمت; (9)

ای جوینده دانش! برای دانشمند سه نشانه است: دانش و بردباری و سکوت .»

(10)

عالم کیست؟
امام صادق علیه السلام می فرمایند:

«من لم یصدق فعله قوله فلیس بعالم; (10)

هر آن کس که رفتارش گفتارش را تصدیق نکند، عالم نیست .»

(11)

چشم به اینان بدوز!
پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند:

«النظر الی وجه العالم عبادة; (11)

نگاه به سیمای دانشمند عبادت است .»

(12)

همنشین که باشیم؟
پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند:

«مجالسة العلمآء عبادة; (12)

همنشینی با دانشوران عبادت است .»

(13)

دانشهای گوناگون اینها هستند
امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند:

«العلوم اربعة: الفقه للادیان والطب للابدان والنحو للسان والنجوم لمعرفة الازمان; (13)

دانشها چهارگونه اند: فقه برای [شناخت] دینها; پزشکی برای [بهبود] بدنها; نحو (دستور زبان) برای سخن گفتن و نجوم برای شناخت زمانها .»

(14)

برای دانش اندوزی چاپلوسی نیز رواست
پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند:

«لیس من اخلاق المؤمن الملق الا فی طلب العلم; (14)

چاپلوسی جز در جستجوی دانش از خوی مؤمن نیست .»

(15)

کلید دانش این است
امام صادق علیه السلام می فرمایند:

«ان هذا العلم علیه قفل ومفتاحه المسالة; (15)

بر این دانش قفلی است که کلید آن، پرسش است .»

(16)

فیش برداری را فراموش نکن!
پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند:

«قیدوا العلم بالکتاب; (16)

دانش را با نگارش در بند کشید .»

(17)

کتابخانه داشتن چیز خوبی است
امام صادق علیه السلام می فرمایند:

«احتفظوا بکتبکم فانکم سوف تحتاجون الیها; (17)

کتابهای خود را نگهداری کنید، زیرا شما در آینده به آنها نیازمند می شوید .»

(18)

از دانش گلچین کنید!
پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند:

«العلم اکثر من ان یحصی فخذ من کل شی ء احسنه; (18)

دانش بیشتر از آن است که به شمارش در آید، پس از هر چیزی نیکوترین آن را برگیر .»

(19)

اگر توانی زبان عربی فراگیر!
امام صادق علیه السلام می فرمایند:

«تعلموا العربیة فانها کلام الله الذی یکلم به خلقه; (19)

زبان عربی را فراگیرید، زیرا سخن خداست که به آن با آفریدگان خود سخن می گوید .»

(20)

تدریس را طول نده!
پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند: حضرت خضرعلیه السلام به حضرت موسی علیه السلام گفتند:

«یا طالب العلم! ان القآئل اقل ملالة من المستمع فلا تمل جلساءک اذا حدثتهم; (20)

ای جوینده دانش! آزردگی گوینده کمتر از شنونده است . پس آن هنگام که با همنشینان خود سخن می گویی، آنان را آزرده نکن .»

(21)

به کودکان این مطلب را بیاموزید!
امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند:

«علموا صبیانکم ما ینفعهم الله به لا یغلب علیهم المرجئة برایها; (21)

به کودکانتان چیزهایی بیاموزید که خداوند با آن چیزها سودشان می رساند تا مرجئه (منحرفان عقیدتی) با دیدگاهشان بر آنان چیره نشوند .»

(22)

می دانید دانش خود را از که می گیرید؟
امام صادق علیه السلام می فرمایند:

«فانظروا علمکم هذا عمن تاخذونه; (22)

بنگرید این دانش خود را از که می گیرید .»

(23)

مقام ایرانیان در دانش اندوزی
پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند:

«لو کان العلم منوطا بالثریا لتناوله رجال من فارس; (23)

اگر دانش منوط به [رفتن به] ستاره ثریا باشد، مردمانی از ایران به آن دست می یابند .»

(24)

دانش را با اندیشیدن همراه کن
امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند:

«الا لا خیر فی علم لیس فیه تفهم; (24)

آگاه باشید! در دانشی که در آن اندیشیدن نباشد، خوبی نیست .»

(25)

به احترام معلم برپا!
امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند:

«قم عن مجلسک لابیک ومعلمک ولو کنت امیرا; (25)

از جای خود برای پدر و آموزگارت برخیز، اگر چه فرمانروا باشی .»

(26)

دانشمند را خدمتگزار باش!
امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند:

«اذا رایت عالما فکن له خادما; (26)

هرگاه دانشمندی را دیدی، خدمتگزار او باش .»

(27)

گفت و گوی علمی بهتر از شب زنده داری است
امام باقرعلیه السلام می فرمایند:

«تذکر العلم ساعة خیر من قیام لیلة; (27)

یک ساعت گفت و گوی علمی بهتر از یک شب زنده داری است .»

(28)

از شاگردی کردن خجالت نکش!
امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند:

«لا یستحین احد اذا لم یعلم الشی ء ان یتعلمه; (28)

هیچ کس شرم نکند هنگامی که چیزی را نمی داند، آن را بیاموزد .»

(29)

قله دانش کجا و تن آسودگی کجا!
امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند:

«لا یدرک العلم براحة الجسم; (29)

دانش با تن آسودگی فراچنگ نمی آید .»

(30)

آری، افسردگی هرگز!
امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند:

«العالم الذی لا یمل من تعلم العلم; (30)

دانشمند کسی است که از فراگیری دانش به ستوه نمی آید .»

(31)

به شاگرد زور نگو اگر چه معلمی!
امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند:

«ابغض العباد الی الله سبحانه العالم المتجبر; (31)

مبغوض ترین بندگان نزد خداوند پاک، دانشور زورگو است .»

(32)

گر نمی دانی نمی دانم بگو!
امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند:

«قول ” لا اعلم ” نصف العلم; (32)

” نمی دانم ” گفتن نیمی از دانش است .»

(33)

به دانش خود مناز!
امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند:

«حسبک من الجهل ان تعجب بعلمک; (33)

برای نادانی تو همین بس که به دانش خود بنازی .»

(34)

امان از حسادت و تحقیر!
امام باقرعلیه السلام می فرمایند:

«لا یکون العبد عالما حتی لا یکون حاسدا لمن فوقه ولا محقرا لمن دونه; (34)

هیچ بنده ای به دانشوری نمی رسد، مگر آنکه به فراتر از خود رشک نورزد و فروتر از خویش را خرد نشمرد .»

(35)

من آنم که . . .
پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند:

«من قال: انا عالم فهو جاهل; (35)

هر آن کس گفت: من دانایم، همو نادان است .»

(36)

از دیگران نیز تجربه علمی بیاموز!
پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند:

«اعلم الناس من جمع علم الناس الی علمه; (36)

داناترین مردم کسی است که دانش مردم را به دانش خویش افزون کند .»

(37)

بهترین و بدترین دانش اینهاست
امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند:

«خیر العلم ما اصلحت به رشادک وشره ما افسدت به معادک; (37)

بهترین دانش آن است که به وسیله آن، هدایت خویش را بسامان کنی و بدترین دانش آن است که به وسیله آن، معاد خود را نابسامان کنی .»

(38)

یاری ستم پیشگان هرگز!
امام صادق علیه السلام می فرمایند:

«ملعون ملعون عالم یؤم سلطانا جآئرا معینا له علی جوره; (38)

نفرین و نفرین باد بر آن دانشمندی که از شاه ستم پیشه ای پیروی می کند و بر ستمکاریش او را یاری می دهد .»

(39)

چرا نویسندگی را فراموش کرده ایم؟
پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند:

«المؤمن اذا مات وترک ورقة واحدة علیها علم تکون تلک الورقة یوم القیامة سترا فیما بینه وبین النار; (39)

مؤمن چون بمیرد و از خود برگه ای به جا بگذارد که روی آن دانشی باشد، این برگه روز رستاخیز میان او و آتش دوزخ پوششی می شود .»

(40)

فرجام نیک تعلیم و تعلم شهادت است
پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند:

«اذا جآء الموت طالب العلم وهو علی هذه الحال مات شهیدا; (40)

هنگامی که مرگ جوینده دانش فراز آید و او بر همین حال جویندگی دانش باشد، شهید درگذشته است .»

پی نوشت ها:

1) بحارالانوار، ج 1، ص 206 .

2) معجم الفاظ غررالحکم، ص 1207 .

3) بحار الانوار، ج 1، ص 164 .

4) همان، ج 1، ص 222 .

5) همان، ج 1، ص 180 .

6) همان، ج 2، ص 62 .

7) کافی، ج 1، ص 36 .

8) نهج البلاغه، کلمه قصار 374 .

9) کافی، ج 1، ص 37 .

10) همان، ج 1، ص 36 .

11) بحارالانوار، ج 1، ص 195 .

12) همان، ج 1، ص 204 .

13) همان، ج 1، ص 218 .

14) همان، ج 2، ص 45 .

15) کافی، ج 1، ص 40 .

16) بحارالانوار، ج 77، ص 141 .

17) کافی، ج 1، ص 52 .

18) بحارالانوار، ج 1، ص 219 .

19) همان، ج 1، ص 212 .

20) همان، ج 1، ص 226 .

21) همان، ج 2، ص 17 .

22) کافی، ج 1، ص 32 .

23) بحارالانوار، ج 1، ص 195 .

24) کافی، ج 1، ص 36 .

25) مستدرک الوسائل، ج 15، ص 203 .

26) معجم الفاظ غررالحکم، ص 286 .

27) بحارالانوار، ج 1، ص 204 .

28) نهج البلاغه، کلمه قصار 79 .

29) معجم الفاظ غررالحکم، ص 150 .

30) همان، ص 1063 .

31) همان، ص 141 .

32) همان، ص 1105 .

33) بحارالانوار، ج 2، ص 48 .

34) همان، ج 78، ص 173 .

35) همان، ج 2، ص 110 .

36) همان، ج 1، ص 164 .

37) معجم الفاظ غررالحکم، ص 421 .

38) بحارالانوار، ج 75، ص 381 .

39) همان، ج 1، ص 198 .

40) همان، ج 1، ص 186 .

منبع:    مبلغان – اردیبهشت 1382، شماره 41 – تعلیم و تعلم در آینه 40 حدیث

http://www.hawzah.net