كـلــيـپ

احادیث

حضرت امام رضا (ع)

احاديثي از حضرت امام رضا (عليه السلام)

مؤمن، مؤمن نباشد تا آنگاه كه سه ويژگى در او باشد: سنّتى از پروردگارش و سنّتى از پيامبرش و سنّتى از امامش. امّا سنت از پروردگارش رازدارى است و امّا سنّت از پيامبرش نرم رفتارى با مردم و امّا سنت از امامش شكيب‏ورزى در تنگنايى و تهيدستى است.

بر دارنده نعمت واجب است كه بر خانواده نانخورش گشايش دهد.

عبادت، بسيارى روزه و نماز نيست و بلكه فقط بسيار انديشه نمودن در امر خداست.

پاكيزگى از اخلاق پيامبران است.

امين به تو خيانت نورزد بلكه تو به خيانت‏گر اطمينان نموده ‏اى.

آنگاه كه خدا انجام كارى را خواهد، خرد را از بندگانش بردارد و كارش را عملى سازد و خواسته ‏اش به اتمام رسد و پس آنگاه كه كارش را به انجام رسانيد خرد هر صاحب خرد را به او برگرداند، پس او خواهد گفت: چگونه اين طور شد؟ و از كجا شد؟

سكوت درى از درهاى حكمت است. همانا سكوت مهرآور است؛ چرا كه بر هر نيكى رهنماست.

هيچ زياده‏جويى نباشد مگر آن كه به زياده گويى نيازمند گردد.

برادر بزرگتر در مقام پدر باشد.

از امام رضا عليه السّلام در باره فرومايگى پرسيده شد. امام عليه السّلام فرمود: هر كس كه چيزى داشته باشد كه از خدا بازش دارد.

امام رضا عليه السّلام بر نامه خاك می پاشيد و مى‏فرمود: اشكالى ندارد و هر گاه كه می خواست يادداشت نيازهايش را بنويسد، [اين گونه‏] می ‏نوشت: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ»، اگر خدا خواهد به ياد می ‏آورم و آنگاه هر چه می خواست می ‏نوشت.

اگر در نزد مردى بودى كنيه او را بگو و چون آن مرد غايب بود اسمش را بگو.

دوست هر مردى خرد او و دشمنش نادانى اوست.

مهربانى با مردم نيمى از خرد است.

بى‏شك خداوند بگو و مگو و تباه كردن دارايى و خواهش بسيار را دشمن می ‏دارد.

خرد مرد مسلمان كامل نشود تا آنگاه كه ده ويژگى در او باشد: به نيكى او اميد رود و از بدى او آسودگى باشد و نيكى اندك ديگرى را بسيار شمارد و نيكى بسيار خويش را ناچيز داند، از نياز خواهى [ديگران‏] از او دلگير نمی ‏شود و از علم‏جويى در طول عمرش دلخسته نمی شود و تهيدستى در راه خدا را بيشتر از توانگرى دوست مى‏دارد و خوارى در راه خدا را از بزرگمندى در نزد دشمن خدا خوشتر دارد. و گمنامى براى او رغبت انگيزتر از بلندآوازگى است. سپس امام فرمود، دهمى و چه دهمى؟

از امام عليه السّلام پرسيده شد: آن چيست؟ امام عليه السّلام فرمود: كسى را نبيند مگر آن كه گويد:

او از من بهتر و پارساتر است، به راستى جز اين نباشد كه مردم دو گونه‏ اند: مردى بهتر و پارساتر از او و مردى بدتر و فرومايه ‏تر از او. پس آن هنگام كه بدتر و فرومايه‏تر از خويش را ببيند بگويد: شايد نيكى و خوبى او در درون و باطن اوست و اين نيك باطنى برايش بهتر است و نيكى من آشكار است و نيك ظاهرى براى من بدتر است و چون بهتر و پارساتر از خويش را ببيند در برابرش فروتنى كند تا همپاى او گردد؛ پس چنانچه اين گونه كند بی گمان بزرگمندی اش فراز گيرد و نيكی ‏اش پاكيزه شود و ياد او نيك گردد و سرور مردم دوران خويش باشد.

همانا از نشانه‏هاى دين‏شناسى، بردبارى و دانش است و سكوت درى از درهاى حكمت است؛ به راستى سكوت مهرآور است و بی ‏گمان راهنماى هر نيكى است.

به راستى آن كس كه روزى بيشترى را بجويد تا خانواده و نانخورش را تأمين كند پاداشش از جهادگر در راه خدا بزرگتر است.

به امام رضا عليه السّلام عرض شد: چگونه صبح كردى؟ امام عليه السّلام فرمود: با عمرى كم شده و كردارى ثبت شده و در حالى كه مرگ بر گردن ما و دوزخ از پى ماست و نمی دانيم با ما چكار خواهند كرد؟

 هر كه پنج چيز را دارا نباشد به دنيا و آخرت او اميدى نرود؛ ريشه ‏اى محكم در خويش [كه به آن دست آويزد] و بخشندگى در طينتش و استوارى در اخلاقش و نجابتى در نهادش و بيمناكى از پروردگارش را [در خود] سراغ نداشته باشد.

دو دسته رودرروى هم پيكار نكنند جز آن كه گذشت‏كارترين آنان چيره آيد.

سخاوت ‏ورز  از غذاى مردم می ‏خورد تا از غذاى او بخورند و تنگ نظر از غذاى مردم نمی ‏خورد تا مبادا از غذاى او بخورند.

زمانى بر مردم در رسد كه سلامت خواهى ده بخش باشد. نه بخش آن در دورى گزينى از مردم و يك بخش آن سكوت باشد.

معمّر بن خلّاد به امام رضا عليه السّلام عرض كرد: خداوند در گشايش و فرج شما شتاب فرمايد! امام عليه السّلام فرمود: اى معمّر اين گشايش از آن شماست ولى به خدا سوگند كه گشايش و فرج من جز كيسه ‏اى كه يك مشت آرد نرم در آن ريخته شده و سر به مهر باشد، نيست.

يارى تو به ناتوان از برترين صدقه‏ ها باشد.

بنده تا سه ويژگى را دارا نباشد حقيقت ايمان را كامل درنيابد. عميق نگرى در دين و نيك اندازه‏ گيرى مخارج زندگى و شكيب بر بلاها و ناگوارى‏ ها.

امام رضا عليه السّلام به ابى هاشم داود بن قاسم جعفرى فرمود: اى داود! بى‏ترديد ما را بر گردن شما به خاطر پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله حقّى است و شما را نيز بر گردن ما حقّى است، پس هر كه به حقّ ما شناخت يابد حقّش بر ما واجب گردد و هر كه به حقّ ما شناخت نيابد، حقى بر گردن ما ندارد.

على بن شعيب گفت: به محضر امام رضا عليه السّلام رسيدم امام عليه السّلام به من فرمود: اى على، زندگى چه كسى نيكوتر است؟ عرض كردم: اى سرورم! شما از من داناتر به آن هستيد. امام عليه السّلام فرمود: اى على، آن كس كه زندگى ديگرى را در كنار زندگى خويش خوش بدارد.

اى على؛ زندگى چه كسى نگون حال‏تر است؟ عرض كردم: شما داناتريد.

امام عليه السّلام فرمود: آن كس كه ديگرى در سايه زندگى او زندگى نكند.

اى على، با نعمت‏ها نيك برخوردى كنيد؛ چرا كه گريزپايند، از گروهى دور نشوند كه باز گردند.

اى على، به راستى بدترين مردم كسى است كه از كمك مالى مضايقه كند و به تنهايى غذا بخورد و غلامش را تازيانه بزند.

مردى در روز عيد فطر به امام رضا عليه السّلام عرض كرد: امروز من با خرما و تربت قبر امام حسين عليه السّلام افطار كردم. امام عليه السّلام فرمود: سنّت و بركت را گرد هم آوردى.

امام رضا عليه السّلام به ابى هاشم جعفرى فرمود: اى ابى هاشم، خرد ارزانى خداوندست و [به دست آوردن‏] ادب مشقّت آفرين است؛ پس هر كه مشقّت ادب آموزى را بر عهده گيرد به آن دست يابد و هر كه مشقّت خرد آموزى را بر عهده گيرد جز نادانى نيفزايد.

یکی از منابع: تحف العقول-ترجمه حسن زاده